Σάββατο, 7 Ιανουαρίου 2012

Ο Λιαπαδίτικος Ελαιώνας

Ελιές, τα ευλογημένα δέντρα στο βουνί
Στο χωριό μας είναι φυτεμένες εσήμερα περίπου 150.000 ρίζες ελιές. Για τον ακριβή αριθμό των ελειοδένδρων δεν έχουμε στοιχεία. Λένε στο χωριό ότι τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, εφυτευτήκανε πολλοί μούροι. Η αιτία που εφυτεύανε τσου μούρους, ήτανε για να μεγαλώσει ο αριθμός των ελαιόδενδρων, καθώς όταν επροικίζανε τσι κοπέλες τσου δίνανε, εκτός από χρυσάφι και όβολα και τόσες ρίζες ελιές, για να βγάνουνε το εισόδημά τους.
Δεν μάθαμε για το πότε εφυτεύτηκε ο λιαπαδίτικος ελαιώνας. Στο internet υπάρχουν ελάχιστες πληροφορίες, οι οποίες αφορούν τον κερκυραϊκό ελαιώνα στο σύνολό του. Στο διάστημα από το 1750 μέχρι το 1878 ο αριθμός των ελαιοδένδρων από 1873.730 έφθασε τα 3814.730 στην Κέρκυρα και τους Παξούς με παραγωγή 70.000 βαρέλες* λάδι κάθε δύο χρόνια (* κάθε βαρέλα χωρούσε 70 κιλά). Πηγή: (Λουκιανού Ζαμίτ, “Η οικονομία της Επτανήσου επί Αγγλικής Προστασίας, σελίδα 13).
Επειδή τα σχετικά στοιχεία είναι λίγα, όποιος έχει πληροφορίες, να μας τσι δώκει για να τσι μάθουνε όλοι.
Μάθαμε ότι ο ελαιώνας  του Άη Μαθιά, χρονολογείται περίπου γύρω στο 1630. Αυτή η χρονολογία δημιουργεί μία πιθανή υπόθεση, που μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι και ο λιαπαδίτικος ελαιώνας, μπορεί να φυτεύτηκε τότε περίπου. 

Σχετικά με το θέμα, σημαντική θεωρείται η τοποθέτηση του κ. Δημήτρη Σαρρή, Λέκτορα Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, ο οποίος τοποθετήθηκε μετά από έρευνα, για τα ελαιόδενδρα των Παξών. Λέει σχετικά, ότι πολλοί θεωρούν ότι οι ελιές εφυτεύτηκαν όλες κατά την περίοδο των Βενετσιάνων. Η αλήθεια είναι ότι οι ελιές προϋπήρχαν στους Παξούς, αλλά σε μικρότερο αριθμό και πολλές από αυτές καταστράφηκαν με τη λεηλασία του 1537. Πολλές από τις καμένες ελιές ξαναβλάστησαν και μπολιάστηκαν κατά την Ενετοκρατία. Έτσι η ρίζα μπορεί να είναι μεγαλύτερης ηλικίας από το υπόλοιπο τμήμα του δένδρου. Εξ άλλου, σύμφωνα με τον κ. Σαρρή το ξύλο της ρίζας είναι περισσότερο ανθεκτικό στη διάβρωση από αυτό του κορμού. Με αυτό τον τρόπο στη ρίζα διατηρείται περισσότερο υλικό για τη χρονολόγηση ενός ελαιοδένδρου. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι χρονολόγησης όπως η οπτική και η ραδιοχρονολόγηση”.  
Οι παραπάνω επισημάνσεις, ενδέχεται να ισχύουνε σε κάποιο βαθμό και για τον λιαπαδίτικο ελαιώνα.
Λέγεται επίσης, ότι οι Ενετοί, θέλοντας να βοηθήσουν έμπρακτα τσου Κερκυραίους, πήρανε χώμα από διάφορα χωριά και το στείλανε στη Βενετία για εργαστηριακό έλεγχο, προκειμένου να αναλύσουνε την οργανοληπτική του σύνθεση. Οι επιστήμονες εκεί, τον καιρό εκείνονε, έβρηκαν το χώμα κατάλληλο και επρότειναν να φυτευτούνε στο νησί ελιές. Η παράδοση λέει, ότι οι Κερκυραίοι δεν ήτανε ευχαριστημένοι με αυτή την πρόταση και γιαυτό δεν την είδανε με καλό μάτι. Οι Ενετοί για να τσου πείσουνε στην ελαιοφύτευση, το 1565 εκδόθηκε από τους Ενετούς διάταξη που αφορούσε την επέκταση της ελαιοκομίας Για κάθε 100 νέα ελαιόδενδρα, η ενετική κυβέρνηση έδινε αμοιβή 42 τσεκίνια. (Τα τσεκίνια ήταν χρυσά νομίσματα που το 1529 αντιστοιχούσαν με 2,84 λίρες). 
 Με τη σειρά τους οι Κερκυραίοι αλλάξανε γνώμη και για να εισπράξουνε μεγαλύτερο πριμ, εφυτέψανε τσι ελιές πολύ κοντά τη μία στην άλληνε, με αποτέλεσμα οι ελιές μη έχοντας τη δυνατότητα να αναπτυχθούνε σε πλάτος, αναπτυχθήκανε σε ύψος.
Αναφέρεται ακόμη, ότι σε κάθε είκοσι (20) ρίζες ελιές, εφυτεύανε και ένα αγρίλι που λέγεται και λιάστρος.
Γενιές και γενιές, οι Λιαπαδίτες εμαζώνανε τσι ελιές τους και το λάδι τση χρονιάς ήτανε το εισόδημά τους. Παλαιά, τσι ελιές τσι μαζώνανε με τα γράτσουνα μέσα από τα χόρτα, εργασία πολύ σκληρή για τσι γυναίκες. Όμως υπάρχουνε αφηγήσεις για παλιές εποχές, που λένε ότι οι γυναίκες που εμαζώνανανε ελιές, ήτανε ευχαριστημένες, ετραγουδούσανε και εδίνανε πνεύμα γιορτής στο μάζωμα. Οι αργατίκισες επλερωνόντανε με τη ζουρνάδα, τόσα όβολα και μαρέντα. Και όταν ετελειώνανε οι ελιές, πολλοί εκάνανε και κοκολόϊ. Δηλαδή όποιος ήθελε επήγαινε και εμάζωνε ελιές όθε έβρισκε.
Ο εχθρός τση ελιάς είναι ο δάκος. Για την καταπολέμησή του -μετά την ανθοφορία- στένουνε δακοπαΐδες. Για κάθε 2-3 δέντρα, βάνουνε μία δακοπαΐδα, που είναι μία γιάλινη καράφα που μέσα της τση βάνουνε νερό και διάλυμα θειικής αμμωνίας 2%. Τση ρίχνουνε ακόμη ένα γλυκό χυμό για να δώκει χρώμα και άρωμα για να προσελκύει τσου δάκους. Στη ρίζα τση ελιάς που είναι η δακοπαΐδα, τσιτάνε ένα σημείωμα, που γράφουνε οι μετρητές πόσοι δάκοι επέσανε μέσα στην παΐδα. Από το μέσο όρο των εντόμων, υπολογίζεται το μέγεθος τση προσβολής του καρπού από το δάκο.
Αν η προσβολή ήτανε μεγάλη, εκάνανε δολωματικούς ψεκασμούς ή και αεροψεκασμούς στη συνέχεια. Με τσου αεροψεκασμούς δεν ελύθηκε το πρόβλημα τση δακοκτονίας, χώρια που εγινήκανε οικονομικές ατασθαλίες και εμολύνθηκε και το περιβάλλον. Εγινήκανε παράνομοι αεροψεκασμοί από το 1999 μέχρι το 2003, και μάλιστα με ένα εντομοκτόνο φάρμακο που έχει απαγορευθεί από την Ε.Ε. Τώρα γένονται αεροψεκασμοί από το έδαφος, χωρίς θεαματικά αποτελέσματα.
Τσι ελιές τσι περιποιγιούντανε οι νυκοκυραίοι και τσου ρίχνανε κοπριά και εβάνανε κλαδευτές και τσι κλαδεύανε. Έτσι εφέρνανε στο σπίτι τους και ξύλα για την στια τους. Τα τελευταία χρόνια, η δουλειά εγίνηκε ευκολότερη, γιατί τώρα δεν παστρεύουνε τσι ελιές, αλλά τσου ρίχνουνε λιπάσματα και φάρμακα δηλητήρια που καίνε τα χόρτα. Ύστερα στρώνουνε τα δίχτια τους και περιμένουνε να πέσουνε οι ελιές. Αν εφύσουνε τη νύχτα δυνατός αέρας, ατρέχανε χλούμπα να πάνε να μάσουνε τσι στράτες, πριν περάσει ο κόσμος και τσι πατήσει.
Εδώ εδένανε τσου γαϊδάρους 
Από το μόντε, οι ελιές επηγαίνανε στην αλεστική -στο λουτρουβιό δηλαδή- με γαϊδάρους ή με τραχτέρια και το λουτρουβιό τσι άλεθε. Στη διπλανή φωτογραφία, υπάρχουνε ακόμα οι χαλκάδες που εδένανε τσου γαϊδάρους, έξω από τη μηχανή του Καβαλάρη.
Για πολλά πολλά χρόνια υπήρχε επιδότηση τση ελαιοπαραγωγής. Τώρα όμως η επιδότηση αποσυνδέθηκε με την παραγωγή και δεν υπάρχει κίνητρο, άφηκε που θα τηνε κόψουνε σε λίγο κι' αυτήνε. Άλλωστε η τιμή του λαδιού –το πεντάρι που είναι η βάση- είναι χαμηλή και όλο πέφτει, ενώ τα λιπάσματα και τα αγροεφόδια όλο ακριβαίνουν.
Τελευταία, ένα άλλο πρόβλημα που απασχολεί όλους τσου Κερκυραίους είναι η παράνομη υλοτομία. Κόβγουνε τσι ελιές σε πολλά χωριά, λιανίζουνε τσου κλώνους και με φορτηγά αυτοκίνητα παίρνουνε τα ξύλα στην Ιταλία. Για να πάρουνε λίγα ευρώ, πολλοί αγρότες δέχονται να κόψουνε τσι ελιές τους και να πουλήσουνε τα ξύλα. Ξένοι μετανάστες στη συνέχεια αναλαμβάνουνε να τσι κόψουνε ακούστε με πόσο! με δώδεκα (12) ευρώ τη μίανε και να τσι φορτώσουνε σε φορτηγά. Τα παράνομα φορτία περνάνε από το λιμάνι, αλλά δεν τσου βλέπει καένας.
Το μέλλον του λιαπαδίτικου ελαιώνα είναι πλέον αβέβαιο και όλοι αναρωτιούνται, τι θα γίνει ο ελαιώνας αφού οι νέες γενιές ασχολούνται με άλλες δουλειές και όχι με τσι ελιές; Όλοι προτιμάνε να πάνε γκαρσόνια με ...ένσημα.
Τι θα γίνεται σε είκοσι χρόνια από τώρα;
Οι μεγάλοι ανησυχούνε πολύ και με το δίκιο τους.
Ωστόσο για να καλοπιάκουνε τσου νέους, τσου ετοιμάσανε δρόμους. Όλοι οι δρόμοι στο βουνί είναι τώρα ασφαλτοστρωμένοι, με εύκολη πρόσβαση τσι μεταφορές και στα οχήματα τση δασικής υπηρεσίας και τση πυροσβεστικής.
Το θέμα είναι ανοιχτό γιατί αλησμονήσαμε πολλά... και θα βάλουμε και φωτογραφίες...
Το χωριό είχε πολλά λουτρουβιά. Αναφέρουμε όλα όσα γνωρίζουμε και αν αλησμονήσαμε και κάποια, να μας το πείτε. Σχετικές πληροφορίες διαβάστε και στην ανάρτηση: “Τα λουτρουβιά του χωριού”.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου